Τα τελευταία χρόνια, πολλοί στην επιστημονική κοινότητα έχουν συνδέσει την επιδημία της παχυσαρκίας με την εξάπλωση των πολύ επεξεργασμένων τροφίμων που έχουν σχεδιαστεί για να έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής κι ακαταμάχητους συνδυασμούς σε αλάτι, ζάχαρη, λιπαρά κι άλλα πρόσθετα. Ποιά τρόφιμα όμως θεωρούνται πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα?
Ενώ υπάρχουν πολλοί τρόποι να ορίσουμε τις πολύ επεξεργασμένες τροφές, είναι κυρίως τρόφιμα τυποποιημένα ή fast food που περιέχουν πολλά συστατικά όπως πρόσθετα σάκχαρα, ραφιναρισμένους υδατάνθρακες, βιομηχανοποιημένα λάδια, νάτριο, βελτιωτικά γεύσης κι συντηρητικά. Ενδεικτικά παραδείγματα είναι έτοιμα για κατανάλωση ή ύστερα από θέρμανση προπαρασκευασμένα γεύματα, σνακ κι γλυκά όπως στιγμιαία νούντλς ,συσκευασμένες σούπες, χοτ-ντοκ, ψαροκροκέτες, κοτομπουκιές, αναψυκτικά, πατατάκια, καραμέλες, δημητριακά πρωινού και πολλά ,πολλά άλλα. Αυτή η κατηγορία τροφίμων περνά μέσα από αρκετούς βιομηχανικούς χειρισμούς πριν φτάσουν στο στόμα μας, όπως η εξώθηση (διεργασία που χαρακτηρίζεται από ανάμειξη, ζύμωμα, συμπίεση, θέρμανση(όχι πάντα) και σχηματοποίηση προϊόντος) , η υδρογόνωση (κατά κύρια βάση η μετατροπή φυτικών ελαίων σε ημιστερεά λίπη βελτιώνοντας το χρώμα, τη σταθερότητα κι τις οργανοληπτικές ιδιότητες της λιπαρής ύλης) κι η υδρόλυση (διεργασία κατά την οποία διασπώνται χημικοί δεσμοί, συνήθως με την προσθήκη νερού). Με την χρήση των παραπάνω διεργασιών, στόχος της βιομηχανίας τροφίμων είναι τα τρόφιμα να είναι περισσότερο ανθεκτικά κι αρεστά και κατ΄επέκταση να αυξηθούν οι πωλήσεις τους.
Παρόλο που η κοινή γνώμη κι τα αμέτρητα επιστημονικά δεδομένα προτείνουν να περιοριστεί η κατανάλωση fast food, τα οποία είναι ένας σίγουρος τρόπος υποβάθμισης της υγείας μας, εξακολουθούν να καταναλώνονται σε υπερθετικό βαθμό. Ενδεικτικά ,στον Καναδά σχεδόν το 50% της ημερήσιας διατροφής ενός ενήλικα, αποτελείται από εξαιρετικά επεξεργασμένα τρόφιμα σύμφωνα με μία έρευνα του Heart & Stroke Foundation of Canada το 2017.
Αυτά τα τρόφιμα τείνουν να κάνουν τους ανθρώπους να τρώνε περισσότερο επειδή είναι γεμάτα σε επεξεργασμένους υδατάνθρακες, πρόσθετα σάκχαρα και λιπαρά που αγαπά ο ανθρώπινος ουρανίσκος. Τα περισσότερα από αυτά τα τρόφιμα, επιπλέον έχουν την τάση να ελλείπονται σε φυτικές ίνες, πρωτεΐνη, βιταμίνες κι άλλα θρεπτικά συστατικά.
Μία πρόσφατη μελέτη, που έχει δημοσιευθεί στο Cell Metabolism, έδειξε ότι τα άτομα που κατανάλωναν σημαντικά περισσότερες θερμίδες κι έπαιρναν περισσότερο βάρος, βρισκόντουσαν σε μια διατροφή η οποία ήταν υψηλή σε πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως δημητριακά πρωινού, μάφιν, άσπρο ψωμί, επιδόρπια γιαουρτιού, χαμηλά σε λιπαρά πατατάκια, κονσερβοποιημένα φρούτα, επεξεργασμένα κρέατα, χυμοί φρούτων κι διαιτητικά ροφήματα. Αυτά τα τρόφιμα προκαλούν μία αύξηση στις ορμόνες της πείνας ,σε σύγκριση με μία διατροφή η οποία περιέχει κυρίως ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα όπως φρέσκα φρούτα κι λαχανικά, αυγά, κοτόπουλο, ψάρι, μοσχάρι, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς κι σπόρους.
Το πιο έντονο εύρημα της έρευνας ήταν ότι η διατροφή που ήταν πλούσια σε πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα οδήγησε στην κατανάλωση 500 kcal παραπάνω την ημέρα, γεγονός το οποίο είχε σαν αποτέλεσμα την μεγαλύτερη αύξηση βάρους .Σχεδόν όλες από τις παραπάνω θερμίδες προέρχονταν από υδατάνθρακες κι λιπαρά.
Ενώ η παγκόσμια διάθεση για εξαιρετικά επεξεργασμένα τρόφιμα έχει αυξηθεί σε μεγάλο βαθμό τις τελευταίες δεκαετίες, παράλληλα αυξάνεται κι ο αριθμός των μελετών που έχουν βρει ισχυρή θετική συσχέτιση μεταξύ υψηλής κατανάλωσης επεξεργασμένων τροφίμων κι υψηλών πιθανοτήτων πρόωρου θανάτου από καρδιαγγειακές ασθένειες κι καρκίνο. Μία έρευνα από αυτές, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Internal Medicine ανακάλυψαν ότι με κάθε 10% αύξηση της ποσότητας των βαριά επεξεργασμένων τροφίμων στην διατροφή ενός ατόμου, υπήρξε κι μία αύξηση σε ποσοστό 14% υψηλότερου κινδύνου πρόωρης θνησιμότητας. Κατά την διάρκεια της έρευνας , παρακολουθήθηκαν 44.000 άτομα από Γάλλους ερευνητές σε διάστημα 7 ετών. Εντός του χρονικού πλαισίου της έρευνας από τους 602 θανάτους που συνέβησαν, οι 219 αποδόθηκαν στον καρκίνο κι οι 34 σε καρδιαγγειακές παθήσεις.
Συμπερασματικά, είναι ξεκάθαρη η απάντηση της επιστημονικής κοινότητας στο ερώτημα αν είναι ωφέλιμο να καταναλώνονται τα πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα. Ωστόσο, πως μπορούμε να μεταφέρουμε αποτελεσματικά αυτή την πληροφορία στον σύγχρονο τρόπο ζωής των ανθρώπων?
Στους συνεχόμενα αυξημένους ρυθμούς στους οποίους ζουν οι περισσότεροι άνθρωποι, ο ελεύθερος χρόνος είναι αυτός που θυσιάζεται πρώτος. Εκμεταλλευόμενη πλήρως το παραπάνω γεγονός, η βιομηχανία τροφίμων προσφέρει έτοιμες λύσεις πακεταρισμένες, επεξεργασμένες με πολύ καλή εμφάνιση, ικανοποιώντας στην στιγμή ακόμα και την πιο εξεζητημένη επιθυμία του καταναλωτή. Στις περιόδους όμως που διανύουμε, η εναλλακτική της ευκολίας μετατράπηκε σε συνήθεια κι την συνήθεια πλέον διαδέχεται ο εθισμός των έντονων γνώριμων γεύσεων, πλέον, στον ουρανίσκο. Έτσι λοιπόν, είναι ορθή κι εφικτή η οδηγία να περιοριστούν ή να αποφεύγονται τα επεξεργασμένα τρόφιμα, αντί του να απαγορευτούν.
Πηγή: Wikipedia
