Η απουσία έμμηνου ρύσεως για διάστημα 12 συνεχόμενων μηνών σηματοδοτεί την είσοδο μίας γυναίκας σε ένα νέο βιολογικό στάδιο ζωής, γνωστό ως εμμηνόπαυση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η διάγνωση τίθεται μεταξύ 48 και 55 ετών και συνοδεύεται από μια σειρά χαρακτηριστικών συμπτωμάτων, όπως εξάψεις, νυχτερινή εφίδρωση, διαταραχές ύπνου, ευερεθιστότητα και πονοκεφάλους.
Πέρα όμως από τις εμφανείς ενοχλήσεις, κατά την εμμηνόπαυση λαμβάνουν χώρα και σημαντικές εσωτερικές μεταβολές στον οργανισμό. Οι αλλαγές στο ορμονικό προφίλ επηρεάζουν τη μεταβολική ισορροπία και αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, μεταβολικού συνδρόμου, καρδιαγγειακών παθήσεων και οστεοπόρωσης. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές γυναίκες στην μετα-εμμηνοπαυσιακή περίοδο αναφέρουν αύξηση της αρτηριακής πίεσης, επιβάρυνση του λιπιδαιμικού προφίλ, αύξηση σωματικού βάρους και μείωση της οστικής πυκνότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο, γεννώνται εύλογα ερωτήματα σχετικά με τον ρόλο της διατροφής και το πώς μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διατήρηση της υγείας.
Σωματικό βάρος και εμμηνόπαυση
Η αύξηση βάρους κατά την εμμηνόπαυση είναι ένα συχνό φαινόμενο και οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι ορμονικές μεταβολές, η μειωμένη αίσθηση κορεσμού, οι αλλαγές στη σύσταση σώματος, η πτώση του βασικού μεταβολικού ρυθμού, η ινσουλινοαντίσταση και η μειωμένη φυσική δραστηριότητα.
Η πτώση των οιστρογόνων επηρεάζει άμεσα τους μηχανισμούς ρύθμισης της όρεξης, οδηγώντας συχνά σε αυξημένη πρόσληψη τροφής. Παράλληλα, με την πάροδο της ηλικίας παρατηρείται μείωση της μυϊκής μάζας και αύξηση του λιπώδους ιστού, γεγονός που ευνοεί την εμφάνιση μεταβολικών διαταραχών. Οι παραπάνω αλλαγές, σε συνδυασμό με πιθανή υπολειτουργία του θυρεοειδούς, συμβάλλουν στη μείωση των ενεργειακών καύσεων.
Πώς μπορεί να βοηθήσει η διατροφή;
Η υιοθέτηση ενός ισορροπημένου διατροφικού πλάνου που οδηγεί σε ήπιο θερμιδικό έλλειμμα μπορεί να αποτρέψει την αύξηση του σωματικού βάρους. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης, καθώς κατά την εμμηνόπαυση παρατηρείται μειωμένη πρωτεϊνοσύνθεση στους σκελετικούς μύες.
Η αυξημένη κατανάλωση πρωτεϊνών δεν συνεπάγεται αποκλεισμό των υδατανθράκων. Αντιθέτως, η Μεσογειακή Διατροφή αποτελεί ένα από τα πιο κατάλληλα διατροφικά πρότυπα για τις εμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Επιπλέον, η επιλογή τροφίμων χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη συμβάλλει στη καλύτερη ρύθμιση του σακχάρου και στον περιορισμό της υπεργλυκαιμίας.
Η καθοδήγηση από Διαιτολόγο–Διατροφολόγο κρίνεται απαραίτητη, ώστε το διατροφικό πλάνο να προσαρμόζεται στις εξατομικευμένες ανάγκες κάθε γυναίκας.
Καρδιαγγειακή υγεία
Η εμμηνόπαυση συνοδεύεται από αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, κυρίως λόγω των ορμονικών αλλαγών, της αύξησης του σωματικού βάρους, της κεντρικής κατανομής λίπους, της αύξησης της αρτηριακής πίεσης και της επιδείνωσης του λιπιδαιμικού προφίλ.
Τα οιστρογόνα φαίνεται να ασκούν προστατευτική δράση στο καρδιαγγειακό σύστημα, επηρεάζοντας θετικά τη λειτουργία των αγγείων και τον μεταβολισμό των λιπιδίων. Η μείωσή τους κατά την εμμηνόπαυση σχετίζεται με αυξημένα επίπεδα LDL χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων, καθώς και με μείωση της HDL χοληστερόλης. Παράλληλα, η συσσώρευση σπλαχνικού λίπους στην κοιλιακή χώρα επιβαρύνει περαιτέρω τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Διατροφικές συστάσεις για την καρδιά
Για την υποστήριξη της καρδιαγγειακής υγείας συνιστάται:
-
Αυξημένη κατανάλωση λιπαρών ψαριών, οσπρίων, προϊόντων ολικής άλεσης, φρούτων και λαχανικών.
-
Ένταξη καλών λιπαρών, όπως ελαιόλαδο, ελιές, αβοκάντο και ανάλατους ξηρούς καρπούς.
-
Κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε πολυφαινόλες (μήλα, μούρα, εσπεριδοειδή, μπρόκολο, κρεμμύδι).
-
Περιορισμός κορεσμένων λιπαρών, κόκκινου κρέατος, αλατιού, επεξεργασμένων τροφίμων, ζάχαρης και αναψυκτικών.
Υγεία των οστών
Η μείωση της οστικής πυκνότητας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης. Οι ορμονικές αλλαγές, σε συνδυασμό με ανεπαρκή πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D, καθώς και με την έλλειψη φυσικής δραστηριότητας, αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης οστεοπόρωσης.
Επιπλέον, η αυξημένη συσσώρευση σπλαχνικού λίπους μπορεί να δημιουργήσει ένα χρόνιο φλεγμονώδες περιβάλλον, το οποίο επιταχύνει την απώλεια οστικής μάζας.
Πώς να ενισχύσετε τα οστά σας
Για τη διατήρηση της οστικής υγείας:
-
Καταναλώστε επαρκείς ποσότητες τροφίμων πλούσιων σε ασβέστιο, όπως γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών και ψάρια με κόκκαλο.
-
Εντάξτε φυτικές πηγές ασβεστίου, όπως όσπρια, ξηρούς καρπούς και πράσινα λαχανικά.
-
Περιορίστε την κατανάλωση αναψυκτικών, λόγω των φωσφορικών αλάτων που μειώνουν την απορρόφηση ασβεστίου.
-
Αυξήστε την πρόσληψη βιταμίνης D μέσω τροφίμων ή/και επαρκούς έκθεσης στον ήλιο.
-
Ελέγχετε τις ετικέτες τροφίμων για την περιεκτικότητα σε ασβέστιο και βιταμίνη D.









